Britten Werken

Saint Nicolas

Een cantate (ook wel cantata genoemd, Italiaans voor zangstuk) is een muzikale compositie voor één of meerdere vocalen, begeleid door instrumenten, meestal bestaande uit meerdere delen. Saint Nicolas werd in 1948 gecomponeerd naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van het Lancing College in het graafschap Sussex. Britten was gevraagd iets speciaals voor deze gelegenheid te componeren. De heilige Nicolaas, kindervriend bij uitstek, was zeer populair bij de schooljeugd en werd al snel tot onderwerp gekozen. Brittens librettist (Eric Grozier) leverde de tekst voor dit werk: acht episodes uit het leven van de bisschop en heilige, tevens vriend en schutspatroon van zeelui, reizigers en kinderen. De première werd uitgevoerd door een samengesteld koor van 3 jongensscholen en een meisjeskoor dat – apart en op afstand – tegen de jongens in zong. De instrumentale begeleiding, aangepast aan de mogelijkheden van het schoolorkest, bestond uit vierhandig pianospel, strijkers, slagwerk en orgel. De rol van Nicolaas werd door partner Pears gezongen. Britten dirigeerde zelf.
Saint Nicolas is met recht een spektakelstuk te noemen, waarin humor en emoties om de voorrang strijden. De jonge Nicoas, direct na zijn geboorte ons toezingend (deel II), doet ons glimlachen; de stormachtige reis naar Palestrina (deel IV) wordt met verve uit de doeken gedaan en ook de verklanking van de dieptragische hongertochten, met als apotheose de opwekking van de ingezouten jongetjes (deel VII) is met grootse, theatrale middelen vormgegeven.
Bijzonder is dat de delen V en IX uitmonden in een hymne, waarbij het publiek uitgenodigd wordt deze mee te zingen!

De vermaarde volksheilige Nicolaas werd geboren in Patara in Klein-Azië en stierf in de eerste helft van de vierde eeuw. Hij was lang bisschop geweest van Myra, de hoofdstad van zijn geboorteland Lycia (in het huidige Turkije). Echte feiten uit zijn leven zijn nauwelijks bekend. Wel talloze legendes die verhalen over zijn zorg voor armen en verdrukten en zijn vermogen om over grote afstanden te verschijnen aan hen die zijn hulp dringend behoefden. Nicolaas werd later beschermheilige van vele landen, kerken en steden (meestal aan het water gelegen), waaronder Amsterdam.

tekst: Louise Hesp